+31 35 543 1000 info@kza.nl

In de afgelopen jaren is de Agile aanpak sterk toegenomen bij de ontwikkeling van software. Hierdoor zie ik ook de benodigde competenties van de testers veranderen. Een belangrijk aspect is de nauwe samenwerking tussen de projectleden, welke nodig is om tot een goed resultaat te komen. De tester van nu zal minder op zijn werkplek zitten om zijn testen uit te voeren en werkt veel meer grensoverschrijdend tussen diverse teams, afdelingen of organisaties.

Het speelveld
Of er nu een agile aanpak is of een traditionele aanpak, de tester van nu zal zich meer onderscheiden als spelverdeler dan als laatste man. Waar de laatste man de laatste redding is bij een doorgebroken speler of in de IT-wereld een bevinding, helpt de spelverdeler het team bij een optimale samenwerking om tot de beste prestatie te komen. Uiteraard kunnen we nog altijd goed een laatste man gebruiken. Waar we er voorheen 10 opstelden om zeker te zijn van de kwaliteit, ben ik er van overtuigd dat een spelverdeler een hoop problemen vooraf al gaat afvangen.

Van een spelverdeler verwacht ik dat alles soepel blijft verlopen en het overzicht behouden blijft. Bij voetbal kan de spelverdeler het spel bijsturen. Van een aanval aan de linkerkant naar de rechterkant. Dit doet hij op het moment dat het niet goed draait. Daarnaast het spel vanuit de verdediging goed omzetten naar de aanval en daarbij de keuze maken of dat via links, rechts of het midden gaat. Een goede spelverdeler overziet de mogelijkheden en voorkomt de drukte. De spelverdeler in de IT is iemand die altijd kritisch naar de kwaliteit van product en proces blijft kijken, denkt in mogelijkheden en zorgt voor een goede overdracht en samenwerking. De nieuwe tester!

De kernwaarden en competenties
Het is altijd belangrijk om je te blijven ontwikkelen. Kernwaarden en competenties zijn hierin belangrijk. Bij KZA hebben we belangrijke succesbepalende kerncompetenties afgeleid van onze kernwaarden. Samen – Toegewijd – Ondernemend – Vooruitstrevend. Deze kernwaarden komen ook terug in de rol van de spelverdeler.

Samen = Verbinden + Inspireren
Ik vind het belangrijk om in staat te zijn om in een complexe en hectische werkomgeving draagvlak te creëren voor een gezamenlijk doel. Ik stimuleer anderen om vanuit dezelfde overtuiging te werk te gaan. Hierbij is het belangrijk om bewust te zijn dat er een duidelijk verschil is tussen het doel en een middel. De werkwijze en techniek is en blijft een middel om resultaat te behalen. Ik ervaar regelmatig dat organisaties volledig zijn gefocust op het middel en dit belangrijker lijken te vinden dan het doel. Help de klant met het onderscheid tussen doel en middel. Ga daarnaast ook niet alleen opzoek naar het probleem. Probeer de oorzaak te achterhalen. Hoe komt het dat de fout is gemaakt en is er een patroon te ontdekken?

Onderstaande praktijksituatie geeft aan hoe belangrijk het is om niet alleen te willen focussen op testvoorbereiding en uitvoer.

“Tijdens één van mijn projecten was er een overname gaande en moest bedrijf X zijn bestellingen in de eigen systemen blijven plaatsen De afhandeling zal grotendeels in handen komen te liggen door de applicaties van bedrijf Y. Bedrijf X was te omschrijven als een grote traditionele organisatie waarbij kwaliteit zeer belangrijk is. Liever wat later naar productie, maar wel met zekerheid van kwaliteit en genoeg documentatie. Bedrijf Y daarentegen waren echte cowboys. Vang de hoge risico’s af en hoe eerder we naar productie kunnen hoe beter; uitstellen was geen optie. Liever een keer sorry tegen de klant zeggen, dan vertraging oplopen.


Mijn opdrachtomschrijving als tester was om de processen door de keten te testen. Bedrijf X doet bestellingen in eigen systeem die vervolgens via de systemen van bedrijf Y weer terugkomen in het landschap van bedrijf X. Niet onbelangrijk om te weten is dat beide organisatie behoorlijk kritisch waren op elkaars werk(wijze).


Als laatste man zou ik begonnen zijn met het opstellen van testcases en geen aandacht hebben besteed aan de verschillen in cultuur. Op het moment dat de software met elkaar verbonden is kon ik aan de slag met de testuitvoer en rapporteren over de kwaliteit. Een bevinding werd geregistreerd in het bevindingenregistratiesysteem en toegewezen aan bedrijf X of Y. Op het moment dat twee bedrijven nogal koppig zijn en je deed een bevinding voor één van de twee, dan kwam dat volgens hen regelmatig niet door wat zij gemaakt hadden, maar was het toch echt de fout van de ander. Ik noem het altijd de ping-pong-wedstrijd die dan is gestart. De overtuigingen van beide kanten vliegen over en weer. Je wilt toch niet toegeven dat ook jij wel eens wat fout hebt gedaan als het ook aan de ander kan liggen? Als spelverdeler registreer je uiteraard ook bevindingen. Dit is een situatie waar de tester als facilitator tussen kan gaan zitten om samen het probleem op te lossen.”

Als spelverdeler ga ik in dit soort projecten al veel eerder aan de slag om de verschillende partijen samen te brengen om verkeerde interpretaties te voorkomen en elkaar beter te begrijpen. Stephen Covey spreekt hier van de derde weg. Vanuit creatieve samenwerking kiezen voor de derde weg: niet mijn of jouw manier, maar een derde en betere manier. Het gaat om het respecteren en waarderen van verschillen. Om de intentie om onderlinge verschillen te overwinnen door het zoeken naar oplossingen die recht doen aan ieders wensen. Een synergetisch team is een team waarin mensen elkaar aanvullen en waarin het geheel meer is dan de som der delen. “Coming together is a beginning; keeping together is progress; working together is success. – Henry Ford” Blijf bruggen bouwen en breng afdelingen, leveranciers en teams samen.

Samenwerken en coaching
In deze tijd moet een tester bereid zijn anderen te helpen bij zijn of haar werkzaamheden. Het is niet meer mogelijk om alleen in de comfortabele testzone aan het werk te zijn. Dat betekent dat een ander teamlid geholpen mag worden, maar ook dat anderen, zoals een ontwikkelaar, de testrol kunnen vervullen. Ga als spelverdeler het team helpen om het testen te integreren in de sprint. Niet alleen de scrum-master vervult een coachende rol, ook de tester. Help elkaar en geef feedback dat bijdraagt aan het resultaat van het project waar je gezamenlijk mee bezig bent.

Onderstaande voorbeeld geeft aan dat een verbeterslag in de werkwijze ook een manier is om als tester je meerwaarde te laten zien.

“Bij een project was documenteren haast belangrijker dan bouwen. Termen als Scrum en Agile waren hier niet bekend. Ik ben het gesprek aan gegaan met de klant en de leveranciers en gevraagd waarom we elke keer maar blijven reviewen? Hoe komt het dat het project blijft uitlopen? Op subtiele wijze kenbaar gemaakt dat de samenwerking en vertrouwen moet verbeteren om het project te laten slagen. Dit heb ik gedaan door eerst afzonderlijk met verschillende partijen te spreken over de werkwijze en hoe ze over elkaar praten. Het roddelen ging beide namelijk makkelijk af. Door het doel voorop te stellen en deze gezamenlijk inzichtelijk te maken is er een betere samenwerking ontstaan. Men ging elkaar beter begrijpen en werkte gezamenlijk naar hetzelfde doel toe. Het vertrouwen nam toe en dit was een goede start voor een beter vertrouwen. Als je elkaar goed vertrouwt zijn de reviews niet meer gericht op een punt en een komma die niet goed staat.
Als laatste man had ik natuurlijk mee kunnen doen met elke review en het opstellen van uitgebreide testcases. Als spelverdeler zag ik dat we de kwaliteit van het product konden verbeteren door de samenwerking te verbeteren.”

Resultaatgericht en proactief
Vertoon voorbeeldgedrag. Inspireer en faciliteer om tot een goed resultaat te komen. Zorg er in het begin van het project al voor dat het doel duidelijk is. Hoe beter de voorbereiding aan het begin, des te soepeler verloopt het project vaak op het einde.
De termen resultaatgericht en proactief zijn ondertussen echte buzz woorden of noem het management ‘bullshit’, maar wat als iemand niet beschikt over deze kwaliteiten? Zie je het al voor je een Agile team met een tester die aan de andere kant van de muur staat te wachten tot men het pakketje over de muur gooit om het te testen?
Niet alleen de tester is verantwoordelijk voor kwaliteit. Als tester ben je lid van een team dat wil gaan voor kwaliteitsproducten. Help het team daarbij. Zoek de dialoog op met de teamleden, producteigenaar en andere stakeholders. Weet welke risico’s er zijn en stel op basis hiervan testcases op. Het is belangrijk om elkaar goed te begrijpen en helpen van elkaar. Help een analist of ontwikkelaar om de requirements op te halen en zoek samen uit waar de opdrachtgever het meest bij geholpen is.

Bij veel projecten zie ik dat de mail of een chatprogramma het communicatiemedium is. Stuur jij wel eens een vraag naar je buurman die op dezelfde kamer zit? Ik heb bij projecten veel complexe vraagstukken via mail zien gaan. Je ziet dat men in een reactieve houding komt door de vraag bij de ander neer te leggen. Als je vraagt waarom is het nog niet opgelost krijg ik wel eens de reactie: “Ik heb hem gemaild en wacht nog op antwoord.” Probeer de antwoorden op te halen en neem eigen verantwoording. Vooral bij complexe vraagstukken kan je beter samen gaan zitten in plaats van de tientallen mails heen en weer te sturen. Ik loop graag naar de projectmensen toe of bel ze op om wat te bespreken. Vaak kom ik tijdens het gesprek ook nog tot nieuwe inzichten, doordat je een dialoog hebt.

Hoe vaak stel jij jezelf de vraag: Ben ik proactief bezig en helpt mijn werk bij het uiteindelijke resultaat?

Ik ga met een “whatever it takes”-mentaliteit aan de slag en streef naar het beste voor de klant. Op deze manier laat ik de kernwaarde toegewijd goed tot zijn recht komen. Altijd zorgen voor commitment aan het gewenste resultaat.

Klantfocus
Denk proactief mee met de opdrachtgever en kom op eigen initiatief met passende voorstellen. Stimuleer de directe werkomgeving om de dienstverlening aan opdrachtgevers te optimaliseren door onder meer een kritische houding. Wees niet alleen kritisch op de te testen software. Is het proces wel goed ingericht of zitten de juiste mensen wel bij elkaar? Hoe kan je de klant het beste helpen? Is de klant tevreden als je veel fouten hebt gevonden of als je de samenwerking verbetert en fouten weet te voorkomen? Vertoon voorbeeldgedrag om de klant te helpen met het juiste resultaat. Het is altijd goed om met de juiste business attitude aan de slag te gaan. Ik stel mijzelf ook altijd de vraag: “Wat heeft de klant nodig?
Als spelverdeler kan je hier de hele tijd grip op houden. Vraag je af waarom doen we dit nu en wat is de toegevoegde waarde? Stel keuzes ter discussie en zoek ook naar alternatieven om de klant te helpen.

Onderstaand praktijkvoorbeeld geeft aan dat de meerwaarde ook kan zitten in de producten ter discussie te stellen.

“Tijdens een project wilde de producteigenaar graag een functionaliteit toevoegen dat ervoor zorgde dat alle medewerkers een bericht op het extranet konden plaatsen. Klinkt leuk, dacht ik. Nu had ik twee opties. (1) Ik wacht op de specificaties en begin met voorbereiden en daarna de uitvoer of (2) ik ga opzoek naar de reden waarom men deze functionaliteit wil. Ik koos voor optie twee.
“Hoe gaan jullie de kwaliteit van de berichten controleren?” Haar reactie was: “Voordat het zichtbaar is zal het altijd nog goedgekeurd worden door een beheerder.” “Waarom laten jullie niet iedereen een mail versturen naar de beheerder, zodat de beheerder het na controle kan plaatsen?” Dit bleek een goed idee te zijn. Uiteindelijk is de bedachte functionaliteit een stuk simpeler geworden dan in eerste instantie de bedoeling was.”

Ik zorg voor een gezonde, relatiegerichte houding naar de klant. Doorzetten en een pragmatische instelling helpen hierbij.

Neem eigen verantwoording en bouw een goede relatie op met de werkgever. Zorg dat je ondernemend bent.

Bezit technische kennis
Om een goede spelverdeler te zijn is alleen schakelen met de business niet voldoende. Doordat we meer en meer gebruik maken van de techniek en de ontwikkeling(en) steeds sneller gaan is handmatig (regressie) testen een steeds grotere uitdaging. De noodzaak om te beschikken over kennis van (test)tooling zal steeds verder toenemen. Het is niet noodzakelijk om zelf te kunnen programmeren om de tests automatisch uit te voeren. Het lezen en begrijpen van code is wel een echte pré. Daarentegen is het wel belangrijk om kennis te hebben van tooling en samen met de ontwikkelaars of technische testers uit te zoeken hoe we de tooling het beste kunnen inzetten om het gewenste resultaat te bereiken.
Door te beschikken over de basiskennis blijft het schakelen en communiceren met de experts makkelijk. De laatste man zal de expert zijn op zijn onderdeel en als spelverdeler kan je goed meepraten en helpen waar mogelijk.

De uitdaging
Het is nog een behoorlijke uitdaging om aan de besproken competenties te voldoen. Het begint bij het besef dat de laatste man die de fouten van de rest van het team opvangt aan het verschuiven is naar een bepalende rol in het middenveld van het ontwikkelproces. Genoeg kansen om als spelverdeler verdieping en verbreding te zoeken in een opdracht.

Zorg ervoor dat het vizier gericht is op de toekomst en ben altijd voorbereid op nieuwe ontwikkelingen, zodat de klant verder geholpen kan worden in hun ambities. Door deze vooruitstrevende eigenschap maak je het verschil. Ik vind het elke keer weer een gave uitdaging om organisaties te helpen bij hun vraagstukken en sta hier graag middenin.

In hoeverre ben jij je bewust van je rol in een project? Op welke positie sta je nu en waar wil je graag staan?

Door: Kevin Bakker